Trõ Xôi Tre Đan Thủ Công 1 Cái

Chõ đồ xôi vốn được làm bằng nhiều nguyên liệu khác nhau như: Đất sét, gỗ... nhưnglàm chõ đồ xôi bằng nan tre thì không hề đơn giản. Người đan chõphải là những người có tay nghề khéo léo, kinh nghiệm lâu năm mới có thể làm được những chiếc chõ đồ xôi bền chắc, đẹp.

Trước đây, chõ thườngđược bà con vùng caolàm bằng gỗ đục thông hai đầu nhưng dorừng bị phá nhiều nên gỗ làm chõ ngày một ít đi, người Thái đã chuyển sang làm chõ bằng nan tre để thay thế.

Ông Lò Văn Song, năm nay gần 70 tuổi, người dân tộc Thái ở bản Ca (xã Chiềng Khoang, huyện Quỳnh Nhai, Sơn La), là một trong ít người biết đan chõ đồ xôi trong bản, chia sẻ: Bây giờ, chõ đồ xôi của người Thái chủ yếu làm bằng nan tre, tuy độ bền không thể bằng chõ gỗ nhưng xôi cơm rất ngon, cơm chín đều không kém gì chõ gỗ.Nói về xuất xứ của chõ đồ xôi, ông Song bảo rằng: Trong đời sống sinh hoạt của Thái Sơn La nói riêng và người Thái Tây Bắc nói chung, hầu như trong gia đình nào cũng có chõ đồ xôi dùng để xôi cơm. Trong văn hóa ăn, người Thái thường ăn xôi thay cho cơm tẻ. Do đặc thù sống ở những nơi có địa hình đồi núi, làm nương rẫy tít trên các sườn núi cao, phải đi đường đèo dốc cả giờ đồng hồ mới tới nơi nên người Thái hay mang theo cơm xôi theo để ăn và nghỉ qua trưa trên nương đến cuối ngày mới về nhà. Văn hóa ăn cơm xôi của người Thái có từ đó, vì cơm xôi giữa được lâu mà không bị hỏng.

Theo ông Song, chõ làm bằng nan tre có 2 lớp (một lớp ngoài và một lớp trong), cả 2 lớp được đan song song rồi luồn ghép lại thành một để tăng độ dày. Giữa 2 lớp nẹp thệm một tấm giấy bóng hoặc nhựa để giữ nhiệt độ trong chõ luôn được đều khi đồ xôi, phần miệng chõ có kích thước 15 – 20cm, phần đáy là8 – 10cm, chiều cao 20 – 25 cm tùy loại. Sau khi đan xong thì lấy mốt nan bịt lại phần đáy chõ.

Cây tre để làm chõ cũng được chọn rất kỹ, phải là những cây tre già, cứng, tuổi từ 2 năm trở lên, thân to, gióng dài. Đặc biệt không được lấy những cây tre cụt ngọn hoặc tre non, loại tre này thân giòn dễ bị gẫy và héo.Khâu đan là khâu quan trọng nhất, phải vắt và se từng chiếc nanlại với nhau cho thật khít, không để có lỗ hở. Trung bình cứ 5 gióng tre đan được 2 chiếc chõ đồ xôi.