Tạp chí MỐT, số 12/2022 & 01/2023

Để có được tấm vải lụa đũi, người dân ở đây phải trải qua rất nhiều công đoạn khó khăn vất vả. Từ trồng dâu nuôi tằm, phải mất từ 22 đến 25 ngày, tùy thuộc thời tiết, nắng, mưa, con tằm mới nhả tơ. Đó là những ngày vất vả, tần tảo sớm hôm của những người ăn cơm đứng, cứ cách bốn giờ lại phải cho tằm ăn lá dâu một lần. Rồi phải điều chỉnh nhiệt độ phù hợp để tằm giống phát triển là từ 24 đến 28 độ C, độ ẩm từ 75 đến 80%.

Từ con tằm nhả tơ làm kén đến ươm tơ, lấy kén về phải trải qua tám công đoạn mới ra được sợi để dệt. Việc kéo sợi tuy đơn giản nhưng rất vất vả, mà giánó chỉ ba chục (30.000 đồng) đến bốn chục (40.000 đồng) một ngày.

Sợi tơ sau khi được kéo và cuốn lại thành từng vun thì người ta vắt kiệt nước, cho vào guồng quay và mang đi phơi khô rồi đưa đi đánh ống, đánh suốt và cuối cùng là mang đi dệt. Mỗi ngày, một người tần tảo từ sáng sớm cho đến đêm muộn chỉ dệt được 5-7m vải lụa đũi.

Xã Nam Cao, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình từ hơn 400 năm nay vang danh thiên hạ với thương hiệu đũi Nam Cao. Sản phẩm đũi Nam Cao chinh phục khách trong và ngoài nước bởi đặc tính độc đáo: nhìn dày dặn nhưng chạm vào mềm mịn, mát tay, vải mặc rất thông thoáng, mát về mùa hè, ấm về mùa đông, lại rất bền, dễ giặt sạch, dễ tẩy trắng và mau khô.

Hiện nay, xã Nam Cao có 10 thôn: Cao Bạt Ðoài, Cao Bạt Trung, Nam Ðường Ðông… tất cả các thôn này đều hoạt động sản xuất nghề dệt đũi và khăn tơ tằm. Thời kỳ phát triển, toàn xã có hơn 5.000 máy dệt đũi, trung bình mỗi hộ có từ 2 – 3 máy, đến nay đã giảm xuống chỉ còn gần 500 máy.

VỪA LÀM ĐẸP VỪA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Trong những lần đi tham dự các hội chợ lụa quốc tế, cô Lương Thanh Hạnh, Giám đốc Công ty nội thất Rèm Ánh Trăng, thấy sự hào hứng của những khách hàng am hiểu về lụa dành cho mặt hàng lụa đũi sản xuất tại xã Nam Cao, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Cô nhận ra rằng, con đường ngắn nhất để tìm kiếm mặt hàng chủ lực cũng như thương hiệu là dựa vào cái tên truyền thống đũi Nam Cao.

Vậy là gần mười năm trước, Hanhsilk ra đời tại làng dệt đũi Nam Cao. Hanhsilk làm thương hiệu từ gốc, tức là từ trồng dâu, nuôi tằm, dệt đũi, thiết kế tinh xảo, độc và lạ, làm sản phẩm để đưa nghề đũi Nam Cao trở lại thời hưng thịnh.

Bà Nguyễn Thị Hà, Quản lý Sản xuất của Hợp tác xã Dệt đũi Nam Cao, tâm sự rằng như có cơ duyên, khi Lương Thị Hạnh về Nam Cao để tìm hướng khôi phục nghề dệt đũi, hai người đam mê nghề nghiệp ấy đã gặp nhau, bàn bạc rồi đi đến quyết định thành lập hợp tác xã. Sau đó họ cùng đi khắp xã tìm mua những khung cửi cũ, tìm các bà già để mời các bà kéo sợi, đánh ống, dệt vải, nhuộm màu…