SÁch - Bardo Bí Mật Nghệ Thuật Sinh Tử

Hiểu được sự phân chia ba loại Bardo này tương ứng với Tam thân Phật là vô cùng quan trọng. Cả ba loại Bardo, hay còn gọi là ba trạng thái trung gian Pháp - Báo - Hóa thân cần phải được hợp nhất. Chúng ta có nhiều cách để gọi sự hợp nhất đó: trong thiền Dzogchen (Đại toàn thiện), người ta gọi đó là tính không, thiền Mahamudra (Đại Thủ Ấn) gọi là chân như và trong Trung quán, người ta sử dụng thuật ngữ Trung đạo. Tuy sử dụng những thuật ngữ khác nhau nhưng thực chất những thuật ngữ này đều nói về cùng một phạm trù, và điều chúng ta được khuyến dạy là cần trực nhận được chân như, tính không hay Trung đạo, cũng như ba Bardo trong một thể thống nhất này. Đó là điểm đến cuối cùng, hay Bardo tối hậu mà một hành giả cần phải chứng ngộ. Đó chính là Bardo siêu việt mọi Bardo. Đời sống luân hồi và bốn loại Bardo Đời sống luân hồi củachúng ta làmột loạt các tiến trình nối tiếp nhau được gọi là Bardo. Tiến trình của một vòng đời tử sinh sẽ đi tuần tự như sau: Bardo cận tử: là trạng thái trung gian khi một người bắt đầu tiến trình chết đến khi chết hoàn toàn Bardo Pháp tính: là trạng thái trung gian khi Pháp tính diệu minh thường trụ ló rạng Bardo tái sinh: là trạng thái trung gian từ lúc một người sau khi chết hoàn toàn mà không nhận ra Pháp tính diệu minh thường trụ cho tới khi nhập mẫu thai và bắt đầu một đời sống mới. Bardo đời sống: là trạng thái trung gian từ lúc một hữu tình bắt đầu một đời sống mới cho đến khi chết đi.