Gánh Gánh... Gồng Gồng...

Mình bị hút hồn bởi bìa của cuốn sách này. Đây là một phần tác phẩm "Đường về" của họa sĩ Trương Đình Hào sáng tác năm 1991. Hình ảnh ấn tượng nhất: mẹ Phượng một mình gánh hai con nhỏ từ Phú Thọ về Hà Nội. Có thể nói, đây là một tác phẩm lạ. Ngoài chiếc bìa trích từ một bức họa, đây còn là hồi ký của một nữ trí thức được thực hiện ở tuổi 92. Cuộc đời của tác giả cũng vô cùng đặc biệt, mình chưa từng được nghe kể hay đọc thấy những số phận tương tự ở bất cứ đâu trên sách vở, báo đài. Có lẽ là có những con người như thế nhưng người trẻ như mình chưa được tiếp cận nhiều. Nói một cách ngắn gọn: Xuân Phượng - con người đứng giữa những lằn ranh. Cuốn hồi ký thực sự để lại ấn tượng vô cùng mạnh mẽ đối với cá nhân mình. Lời tự sự nhẹ nhàng về những trải nghiệm phong phú, với nhiều lát cắt lịch sử, đã cho mình những điều sâu sắc rất dangd ngẫm nghĩ về cuộc đời. Cuốn sách này dễ đọc hơn mình tưởng và có lẽ là chiếc gạch nối, phù hợp cho mọi đối tượng độc giả, dù là người ở bên này hay bên kia chiến tuyến trong quá khứ, bên này hay bên kia thế giới ở hiện tại, và ở bên này hay bên kia "đòn gánh". Không có ai là người chiến thắng hay kẻ thua cuộc, không có ai là hoàn toàn hạnh phúc hay khổ đau. Một trong những đoạn mình thích nhất, cũng phần nào nói lên giá trị nhân văn của tác phẩm: "Tối đó, trong địa đạo mịt mùng, Marceline vặn máy ghi âm. Trong bóng đêm vang lên tiếng trẻ em đọc bài, tiếng cười nói, tiếng bom nổ, một tiếng gà gáy. Ivens bảo: "Đoạn này không cần dịch ra tiếng Pháp. Bất kì một con người nào trên thế giới có chút lương tri đều sẽ hiểu"."

Một tác phẩm về chiến tranh, nhưng không chỉ có chiến tranh! Một tác phẩm của một tác giả nữ, nhưng hội tụ cả sự uyển chuyển, mạnh mẽ và kiên cường trong mỗi trải nghiệm cuộc đời. Một tác phẩm không dài, hẳn là chưa đầy đủ, nhưng là bản khắc họa những bức tranh sống động về cuộc sống, tình người và những hi sinh, mất mát trong bối cảnh chiến tranh tại miền Bắc, về 'cuộc chiến' không súng đạn trong thời bình để mang đến những điều tốt đẹp và ý nghĩa cho bản thân tác giả cũng như cộng động. Một tác phẩm về một (những) tình yêu!

Một câu truyện cảm động về cuộc đời thăng trầm của người phụ nữ Việt Nam trải qua những năm tháng của thế kỷ 20. Những người già sẽ vô cùng thích cuốn sách này

Một vài đoạn trích mà mình thích nhất trong cuốn Hồi ký của Đạo diễn - Bác sỹ Nguyễn Thị Xuân Phượng viết khi bà trên 90 tuổi "... sống tử tế là một cách sống khôn ngoan nhất..." "... miền Nam hay miền Bắc đều có những niềm vui và những nổi khổ không khác gì nhau..." "... Tất cả những điều đã qua thuộc về lịch sử..." Một cuốn sách giúp mình hiểu hơn nữa về lịch sử Việt Nam vì bà "...may mắn được chứng kiến những giờ phút lịch sử. Lần đầu, năm 17 tuổi, đứng dưới kỳ đài trước cửa Ngọ Môn Huế, (bà) đã nhìn thấy vua Bảo Đại mặc áo gấm vàng, hai tay nâng thanh kiếm và một khay phủ vải vàng trên đặt chiếc ấn. Vị Hoàng Đế thứ 13 và là vị vua cuối cùng của triều Nguyễn quay mặt ra phía rừng người đang đứng trước kỳ đài, rồi từ từ quay lại trao ấn kiếm cho đại diện của Chính phủ Cách Mạng Lâm Thời... Lần thứ hai, năm 46 tuổi, (bà) đã quay phim cảnh tướng Dương Văn Minh cùng các thành viên Chính phủ Việt Nam Cộng Hoà từ từ rời Dinh Độc Lập vào ngày 2/5/1975..."

Cuốn hồi ký rất hay của bà Xuân Phượng. Cuốn sách hấp dẫn vì kể về số phận con người trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử được viết bởi một nữ đạo diễn phim sinh ra và lớn lên trong gia đình trí thức.