FEAR – SỢ HÃI

FEAR – SỢ HÃI

Công ty phát hành: Thái Hà

Tác giả: Thích Nhất Hạnh

Dịch giả: Chân Đạt

NXB: Thế giới

Năm phát hành: 2021

Hầu hết chúng ta ai cũng đã trải qua những giây phút hạnhphúc lẫn khó khăn trong cuộc sống. Tuy nhiên có nhiều người ngay lúc đang vuisướng nhất mà lòng vẫn trĩu nặng lo sợ, sợ ngày vui sẽ qua mau, sợ không nhưmong cầu, sợ phải xa cách người thương và một nỗi sợ lớn nhất, sợ thân xácmình sẽ tàn hoại. Cho nên ngay lúc biết bao điều kiện của hạnh phúc có đó niềmvui vẫn không trọn vẹn.

Chúng ta cứ nghĩ rằng để được hạnh phúc thì phải tránh néhay quên đi lo sợ. Chúng ta không mấy thoải mái khi phải nghĩ đến những gì đãlàm cho ta lo sợ, rồi chúng ta chối bỏ: “Thôi! Thôi! Tôi không muốn nghĩ tớichuyện đó!” Chúng ta nhắm mắt làm ngơ nhưng lo sợ vẫn còn đó trong ta.

Cách duy nhất để bớt đi lo sợ và thật sự hạnh phúc là nhậndiện lo sợ và quán chiếu gốc rễ của lo sợ. Thay vì tránh né, ta sử dụng khảnăng tỉnh giác và quán sát tinh tường.

Chúng ta lo sợ những gì ngoài tầm kiểm soát của ta. Chúng tasợ bệnh, sợ già, sợ mất đi những gì mà ta trân quý. Chúng ta cố ôm giữ địa vị,tài vật và người thương. Nhưng ôm giữ không giúp bớt lo sợ. Trước sau gì sẽ cómột ngày chúng ta phải buông bỏ tất cả. Chúng ta không thể mang địa vị, tài vật,người ta thương theo chúng ta mãi.

Chúng ta có thể nghĩ rằng nếu làm ngơ lo sợ thì lo sợ sẽ tanbiến. Nhưng nếu cứ làm ngơ, cứ chôn chặt lo sợ vào lòng thì lo sợ vẫn ở đó vàluôn làm ta căng thẳng. Chúng ta cảm thấy bất lực. Nhưng chúng ta có khả năngquán chiếu, nhìn sâu vào lo sợ và từ đó, lo sợ không còn khống chế được ta.Chúng ta có khả năng chuyển hóa lo sợ. Thực tập sống tỉnh thức từng giây phúthiện tại, ta gọi đó là CHÁNH NIỆM, sẽ giúp ta can đảm đối diện lo sợ và khôngcòn bị lo sợ bức bách. Chánh niệm có nghĩa là nhìn sâu, là ý thức “tự tínhtương tức” (true nature of interbeing) của vạn vật và ý thức rằng không có gì sẽmất đi.

Tất cả chúng ta ai cũng từng lo sợ, nhưng nếu chúng ta biếtnhìn sâu vào lo sợ thì ta có thể giải tỏa lo sợ và tìm lại nguồn vui. Lo sợ khiếnchúng ta chú tâm về quá khứ hoặc lo lắng cho tương lai. Nếu chấp nhận lo sợ thìta khám phá ra rằng ngay lúc này, hôm nay đây ta còn sống, cơ thể ta đang hoạtđộng diệu kỳ, mắt ta đang thấy được trời xanh, tai ta còn nghe được tiếng nói củangười ta thương.

Bước thứ nhất của sự quán chiếu lo sợ là nhận diện màkhông phán xét. Hãy nhận diện với tâm bình thản rằng lo sợ đang có đó trongta, như thế cũng đủ để vơi bớt lo sợ rất nhiều. Tiếp theo, khi lo sợ đã lắng dịu,chúng ta ôm ấp niềm lo nỗi sợ một cách êm dịu và nhìn sâu vào nguồn gốc của losợ. Hiểu được nguồn gốc của lo sợ, ta buông bỏ được lo sợ. Hãy tìm hiểu xemlo sợ là do nguyên nhân hiện tại hay là do nguyên nhân từ xa xưa, từ khi ta cònnhỏ, mà ta đã ôm chặt trong lòng cho tới bây giờ? Khi chúng ta sử dụng chánhniệm để đối diện lo sợ thì chúng ta sẽ ý thức rằng chúng ta đang sống, rằngchúng ta còn có những gì ta trân quý và yêu thích. Nếu không phí thì giờ đènén, bận tâm vì lo sợ, ta sẽ có thì giờ vui hưởng nắng ấm, trời trong, giólành. Nếu quán chiếu sâu sắc và tỏ tường lo sợ thì ta sẽ khám phá ra rằng ta cóthể sống một cuộc đời đáng sống.

Nỗi lo sợ lớn nhất là sợ rằng khi chết ta không còn là gì nữa.Để thực sự giải thoát khỏi nỗi sợ đó, ta phải nhìn sâu dưới cái nhìn bản môn(ultimate dimension) để thấy được bản chất không sinh không diệt của ta. Phảitừ bỏ định kiến rằng ta chỉ có một thân xác này và nó sẽ tàn hoại khi ta chết.Hiểu rằng ta không chỉ là một thân xác, rằng ta không đến từ hư không và sẽtan biến vào hư không. Hiểu như thế ta sẽ giải thoát khỏi lo sợ.

Đức Bụt là một con người như tất cả chúng ta. Ngài cũng đã từnglo sợ nhưng ngài thường xuyên thực tập chánh niệm và quán chiếu sâu sắc cho nênngài đã bình thản khi đối diện lo sợ. Kinh chép rằng một hôm Bụt đang đi thìAngulimala, một tên giết người khét tiếng đuổi theo ngài và hô lớn bảo ngài dừnglại nhưng Bụt vẫn tiếp tục chậm rãi bình thản bước. Angulimala đuổi kịp Bụt vàlớn tiếng hỏi tại sao ngài không chịu dừng lại. Đức Bụt trả lời: “Angulimala,ta đã dừng lại từ lâu, chỉ có ngươi là không dừng lại”. Và Bụt giải thích tiếp:“Ta đã dừng những hành động gây đau khổ. Tất cả các loài chúng sinh đều ham sống,sợ chết. Chúng ta phải nuôi dưỡng lòng thương và bảo vệ sự sống của mọi loài.”Angulimala tỉnh ngộ và xin Bụt giảng tiếp. Cuối cùng, Angulimala thề sẽ khôngbao giờ giết chóc, bạo ngược và xin Bụt xuất gia.

Tại sao Đức Thế Tôn có thể bình tĩnh trước một tên giết người?Đây là một câu chuyện hiếm có nhưng tất cả chúng ta hằng ngày đều đã đối diện vớihết lo sợ này đến lo sợ khác. Thực tập chánh niệm mỗi ngày có thể giúp ích rấtnhiều.