CÂY HOA DẺ

CÂY HOA DẺTên gọi khác: Hoa dẻ thơm, Nồi côi, Chập chại… Tên khoa học: Desmos chinensis Lour. Họ: Na (Annonaceae). Mô tả dược liệu hoa dẻ 1. Đặc điểm thực vật Hoa dẻ là một loài cây bụi sống lâu năm có chiều cao trung bình khoảng từ 1 – 3m. Thân và cành của cây mảnh, mọc trườn, ban đầu phủ một lớp lông màu trắng nhạt nhưng sau đó nhẵn và có màu đen cùng những nốt sần nhỏ. Lá dẻ có hình trái xoan hay bầu dục thuôn và mọc so le nhau, phần gốc lá tròn, phần đầu lá nhọn. Lá dài khoảng 8 – 10cm, rộng khoảng 3 – 5cm, mặt trên nhẵn bóng, còn mặt dưới có phủ lông tơ màu vàng nhạt. Phần cuống lá ngắn và có lông. Hoa dẻ có màu vàng nhạt mọc đơn độc ở kẽ lá hay đối diện với lá. Lá đài có hình tam giác, có lông ở mặt ngoài, có 6 cánh hoa, dài gấp 6 – 7 lần lá đài. Phiến cánh hoa dày, loăn xoăn, lá noãn và nhị nhiều. Mùa hoa rơi vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 6. Phần quả hình chuỗi dài, mỗi quả có từ 1 – 4 hạt. Đây là loại cây có khả năng chịu hạn rất tốt nhờ bộ rễ khỏe ăn sâu vào lòng đất. Cây ra nhiều hoa quả. Những cây mọc ở nơi có nhiều ánh sáng sẽ cho nhiều hoa quả hơn là những cây bị che bóng. Cây hoa dẻ có thể tái sinh tự nhiên chủ yếu dựa vào hạt. 2. Bộ phận dùng Rễ và hoa là bộ phận của cây được dùng khá phổ biến để làm vị thuốc. 3. Phân bố Hoa dẻ là loại cây được tìm thấy ở hầu khắp các quốc gia thuộc vùng nhiệt đới ở châu Á. Điển hình như Nepan, Ấn Độ, Trung Quốc, các nước Đông Dương, Indonexia, Philippin… Riêng ở nước ta, cây phân bố tương đối rộng rãi ở nhiều tỉnh thuộc vùng trung du, núi thấp và đồng bằng từ miền Bắc đến miền Nam. Đây là loại cây ưa sáng thường mọc trên các đồi cây bụi hay bờ nương rẫy, ven rừng thứ sinh. Cây có thể sinh trưởng và phát triển trên nhiều loại đất, trong đó có cả đất đồi bị xói mòn mạnh chỉ còn trơ tầng đá ong. 4. Thu hái và sơ chế Về phần hoa, cần thu hái khi hoa mới nở, sau đó đem phơi nắng nhẹ hay sấy nhiệt độ thấp cho khô nhưng vẫn đảm bảo được mùi thơm. Còn phần rễ thì có thể thu hái quanh năm, đem về rửa thật sạch và thái mỏng, có thể phơi hay sấy khô đều được.