Mô tả cây dược liệu hoài sơn

Hoài sơn là thân rễ phơi hoặc sấy khô của cây Khoai mài (Dioscorea oppsita) hoặc cây Khoai mài (Dioscorea persimilis).

1. Đặc điểm thực vật

Cây dạng dây leo, thân nhẵn hơi có góc cạnh, mỗi cây có khoảng 1 – 2 rễ củ. Củ hoài sơn có hình trụ tròn hơi dẹt, dài khoảng 25 – 50cm, ăn sâu xuống đất.

Hình ảnh cây hoài sơn – sơn dược

Lá mọc đối xứng, một số cây có thể mọc so le, lá đơn, phiến lá hình tim, lá rộng 6 – 8cm và dài 8 – 10cm, cuống dài 1.5 – 3cm. Hoa nở vào tháng 5 – 7, màu vàng. Mùa quả rơi vào tháng 8 – 10 hằng năm, quả nang có 3 cạnh, rộng khoảng 2cm.

2. Bộ phận dùng

Rễ củ của cây được dùng để làm .

3. Phân bố

Cây hoài sơn phân bố chủ yếu ở các nước Đông Á và Đông Nam Á. Ở nước ta, cây mọc nhiều ở tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Ninh,…

4. Thu hái – sơ chế

Thu hoạch củ hoài sơn vào cuối mùa đông và đầu mùa xuân. Sau khi thu hái về, đem rửa sạch đất cát, sau đó gọt vỏ và cho vào lò sấy diêm sinh trong 2 ngày đem rồi phơi khô là dùng được.

5. Bảo quản

Nơi khô ráo, tránh ẩm mốc.

6. Thành phần hóa học

Củ mài chứa protid 6.75%, glucide 63.25%, chất nhầy 2 – 2.8%, lipid 0.45%, choline, allantoin, dioscin, sapotoxin, dopamine, d-abscinin,…

Vị thuốc hoài sơn – sơn dược

Hoài sơn có vị ngọt, tính bình, tác dụng bồi bổ sức khỏe, ích thận, kiện tỳ vị và chỉ khát

1. Tính vị

Vị ngọt, tính bình.

2. Quy kinh

Quy vào kinh Thận, Tỳ, Vị và Phế.

3. Tác dụng dược lý của hoài sơn

– Tác dụng của hoài sơn theo Đông Y:

Công dụng: Chỉ khát, bổ thận, sinh tân, ích phế, dưỡng vị và bổ tỳ.
Chủ trị: Bồi bổ sức khỏe, viêm ruột mãn tính, ăn uống kém, hen do phế hư, tiêu chảy lâu ngày, bạch đới, di tinh, di niệu, tiểu đường.

– Tác dụng của hoài sơn theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Chưa được nghiên cứu nhiều.

4. Cách dùng – liều lượng

Hoài sơn – sơn dược được dùng ở dạng thuốc sắc và bột là chủ yếu. Liều dùng thông thường: 10 – 20g/ ngày. Nếu dùng thay nước trà, có thể dùng đến 200 – 300g/ ngày.