Sách - Vật Chất Và Ký Ức (Matière Et Mémoire)

Sách - Vật Chất Và Ký Ức (Matière Et Mémoire) Tác giảHenri Bergson Nhà xuất bảnNXB Đại học Sư Phạm Công ty phát hànhNXB Đại học Sư Phạm Năm xuất bản2019 Kích thước15 x 21 cm Số trang390 Giới thiệu sách "Khai thác và giới thiệu các thành tựu Triết học của nhân loại nói chung, của Việt Nam nói riêng nhằm đưa đến với độc giả những tri thức mới, làm phong phú thêm thế giới quan của các thế hệ độc giả; phục vụ hoạt động học tập, giảng dạy, nghiên cứu Triết học là một trong những định hướng xuất bản của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm trong nhiều năm qua. Theo định hướng đó, Tủ sách Triết học với nhiều ấn phẩm đặc sắc của Nhà xuất bản Đại học Sư phạm đã ra đời, như: Hành trình của Trần Đức Thảo. Hiện tượng học và chuyển giao văn hoá; Khái lược lịch sử tư tưởng Việt Nam; VietnamPhilosophical thought issues of the past and modern age; Hiện tượng học và tư tưởng duy vật biện chứng của Trần Đức Thảo... Hiện nay, tại Việt Nam, hoạt động dịch thuật, giới thiệu các tác giả – tác phẩm kinh điển trên thế giới đang diễn ra rất sôi động. Thông qua dịch thuật, xuất bản, độc giả trong nước có điều kiện tiếp cận sâu rộng hơn những tinh hoa tri thức của nhân loại. Trong sự đa dạng, phong phú của hoạt động dịch thuật ở nước ta, không thể không kể tới những công trình dịch thuật thuộc lĩnh vực Triết học, đặc biệt là Triết học Pháp. Những tên tuổi như René Descartes, August Comte, Albert Camus, Jean Paul Sartre... đã không còn xa lạ với độc giả Việt Nam. Tuy nhiên, sẽ là thiếu sót lớn nếu không nhắc tới Henri Bergson – Triết gia siêu hình học – “cha đẻ” của quan niệm về “trực giác”. Ở Việt Nam, nhiều tác phẩm của Henri Bergson đã được dịch và giới thiệu từ giữa thế kỉ XX, trong đó phải kể tới cácnhững công trình có vai trò mở đường, đặt nền móng cho sự phát triển của Triết học Bergson – Triết học về trực giác như Ý thức luận (Khảo luận về các dữ kiện trực tiếp của ý thức) (NXB Đại học Huế, 1962) và Vật chất và kí ức (Matière et mémoire) (NXB Đại học Huế, 1963). Nhà xuất bản Đại học Sư phạm vinh dự xuất bản cuốn sách Vật chất và kí ức (Matière et mémoire) trên cơ sở bản dịch trước của Cao Văn Luận và những bổ sung hiệu chú của dịch giả Phạm Anh Tuấn nhằm nâng cao giá trị của bản dịch đầu tiên nhưng vẫn đảm bảo tôn trọng những đóng góp của người đi trước. Matière et mémoire là tác phẩm thứ hai của Henri Bergson được xuất bản lần đầu tiên năm 1896. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm trân trọng giới thiệu bản dịch tiếng Việt của Linh mục Cao Văn Luận, xuất bản lần đầu năm 1963 tại Huế, với tên gọi Vật chất và kí ức. Trong tác phẩm này, Henri Bergson tranh luận với các nhà khoa học về bộ não (nghiên cứu các bệnh, các hội chứng liên quan đến não). Song lí do sâu xa là để đề cập tới vấn đề tranh luận muôn thuở của triết học: vật chất – tinh thần và mối quan hệ giữa chúng. Henri Bergson nghiên cứu mối tương quan giữa vật chất và kí ức, đồng thời từ những gợi ý theo quan niệm của ông về ý thức trực tiếp hay sự trực quan (intuition) và ý niệm về dòng tồn tục (la durée), hai chủ đề chính của tác phẩm đầu tay của ông (Essai sur les données immédiates de la conscience – Khảo luận về các dữ kiện trực tiếp của ý thức), ông cố gắng vượt bỏ ngay chính sự đối lập nhị nguyên giữa quan điểm duy tâm-duy ý niệm (idealiste) và duy thực (réaliste) được ông gọi là những khó khăn về lí luận. Henri Bergson vẫn giữ quan điểm nhị nguyên luận (dualiste), ông coi tinh thần là có thực, vật chất là có thực. Song ông phản đối quan điểm duy thực quy tinh thần vào vật chất. Quan điểm duy thực xem các sự vật ở bên ngoài (ở bên ngoài tinh thần ta) là tồn tại độc lập, hoạt động theo những quy luật của tự nhiên. Vai trò của ý thức chỉ là sự tri giác thuần tuý, tức là nó chỉ giới hạn ở việc “giữ lại” dòng chảy trôi liên tục của trí nhớ về những “khoảnh khắc” tri giác được dưới dạng những hình ảnh (image). Những “khoảnh khắc” ấy thuộc về sự vật chứ không thuộc về ý thức. Bergson xem thân xác của con người cũng là một hình ảnh, một hình ảnh quan trọng nhất và chính thân xác cũng biến đổi. Mọi sự tri giác đều thông qua thân xác và như thế sự tri giác cũng biến đổi theo thân xác.