Tuân Tử - Nguyễn Hiến Lê (Tuyển Tập Bách Gia Tranh Minh)

Sự đối lập trong nhận định về bản tính thiện/ác rất quan trọng, vì nhận định thế nào thì sẽ có một chính sách cai trị thế ấy: học thuyết “Tính ác” của Tuân tử dẫn tới hệ quả trực tiếp là học thuyết pháp trị của Hàn Phi.

Tuân Tử sống sau Mạnh Tử khoảng hơn 50 năm, thầy của Lý Tư và Hàn Phi. Sách Tư tưởng của Tuân Tử căn bản giống Khổng Tử (về quân quyền, lễ nghĩa…) nhưng lại cực lực đả phá những học thuyết khác của Mặc Tử, Trang Tử, kể cả Mạnh Tử.

Tuân Tử cũng như Mạnh Tử, cả hai đều là nhân vật lịch sử, thừa kế tư tưởng, phát triển học thuyết của đức thầy Khổng Tử, nhưng kết cuộc thì khác nhau về tao ngộ. Trên lịch sử Trung quốc, Mạnh Tử đã giành được một địa vị chỉ có dưới một nấc, so với Khổng Tử, sách “Mạnh Tử” được liệt vào mười ba kinh thư, mà tầng lớp trí thức cổ kim, ai nấy đều nên học hỏi theo truyền thống.

Còn sách “Tuân Tử” thì trái lại, không được người đời coi trọng, thậm chí có chỗ còn bị coi như dị đoan”. Xét ra thì có hai nguyên nhân, tạo nên hiện lượng bất thường này: Một là, vì Tuân Tử đề ra “Tính ác”, ngược lại với “Tính thiện” của Mạnh Tử; hai là, có hai đệ tử của Tuân Tử sau này, là Hàn Phi cùng Lý Tư, đều là nhân vật chủ chốt, trong thế cuộc dẫn tới bạo chính của nhà Tần.

Tuy nhiên tư tưởng Tuân Tử có nhiều yếu tố tiến bộ và khá hiện đại. Thuyết của ông đậm nét duy vật. Ông cho là trời không có ý thức, chỉ là một bộ phận của tự nhiên, tự nhiên phát triển theo quy luật khách quan, không do tác động của sự sáng suốt hay hèn mọn của người cầm quyền hay con người nói chung. Tự nhiên không quyết định vận mệnh, người có khả năng cải tạo bản thân và tự nhiên. Quỷ thần không chi phối được vận mệnh con người.

Nguyễn Hiến Lê đã kỳ công từng dòng chữ để gửi dến quý độc giả với tác phẩm

Tuân Tử - Nguyễn Hiến Lê ( Tuyển Tập Bách Gia Tranh Minh) có những nội dung cốt lõi có thể đưa ra đây cho bạn đọc tham khảo: lược truyện Tuân Tử, ảnh hưởng các tư trào đối với Tuân học, quan niệm trời, tính sác, bàn về lòng dục, bàn về lễ, bàn về nhạc, bàn về chính trị, bàn về tri thức, bàn về danh...

Bách Gia Tranh Minh - Thuyết của trăm nhà chống đối nhau nhưng thuyết nào cũng có vẻ chấp nhận được thành thử nhà cầm quyền cũng như dân chúng không biết nghe ai, không tìm ra được hướng đi. Cho đến tận ngày nay khi lịch sử đã vận hành theo tiến trình vốn dĩ của nó.

Chúng ta cùng nhìn lại những triết thuyết độc đáo của các vị. Vì lẽ đó cụ Nguyễn Hiến Lê đã kỳ công tổng hợp và viết nên bộ sách Bách Gia Tranh Minh gồm các vị: Khổng Tử, Hàn Phi Tử, Lão Tử, Liệt Tử - Dương Tử, Mặc Tử, Mạnh Tử, Trang Tử, Tuân Tử tương ứng với 8 cuốn sách được Bizbooks phục dựng nội dung nguyên bản của tác giả để phục vụ đến quý bạn đọc.