Sách - Tranh Dân Gian Việt Nam (Tái bản 2023) (Bìa cứng) (NXB Tổng Hợp TPHCM)

Tác giả: Sưu tầm và nghiên cứu: Maurice Durand - Biên soạn: Philippe Papin, Marcus Durand - Dịch và giới thiệu: Nguyễn Thị Hiệp, Olivier Tessier Khổ sách: 21x28 cm Số trang: 454 trang Trọng lượng: 2500 g Năm xuất bản: 2023 NXB : NXB Tổng Hợp TPHCM NPH : NXB Tổng Hợp TPHCM Tranh Dân Gian Việt Nam Sưu Tầm Và Nghiên Cứu  Từ nhiều năm nay, chúng tôi đã nung nấu ý định ấn hành bản Việt ngữ công trình Tranh dân gian Việt Nam của Maurice Durand do Viện Viễn Đông Bác Cổ xuất bản lần đầu tiên vào năm 1960. Bộ sưu tập này bao gồm hơn 400 tác phẩm hội họa dân gian kèm theo nghiên cứu, phân tích, bình chú uyên bác, tỉ mỉ và toàn diện của tác giả. Đây là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, sưu tầm trên các phố phường Hà Nội và các vùng lân cận thuộc đồng bằng Bắc Bộ. Cuốn sách đặc biệt thú vị khi văn hóa dân gian Việt Nam được nhìn qua lăng kính của một học giả ngoại quốc tài năng vốn là thành viên của Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp vào những năm giữa thế kỷ XX. Những quan sát, cảm nhận và bình giải của tác giả vào thời kỳ mà văn hóa truyền thống vẫn còn đậm nét ở Bắc Bộ đã góp phần không nhỏ trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc. Lí do thứ nhất của việc ấn hành cuốn sách này là để độc giả Việt Nam có cơ hội tiếp cận toàn bộ công trình độc nhất vốn không đơn thuần chỉ là một bộ sưu tập tranh này. Nói là độc nhất vì công trình giới thiệu một bộ phận lớn của bộ sưu tập hơn 400 bức tranh dân gian được Maurice Durand sưu tầm từ năm 1940 ở Hà Nội với sự hỗ trợ của các học giả như Trần Văn Giáp, Trần Huy Bá, Louis Bezacier và Paul Lévy. Theo như chúng tôi được biết, đây là bộ sưu tập quan trọng nhất còn được lưu giữ tính đến thời điểm này. Tính độc nhất của nó còn được thể hiện ở sự đa dạng của các chủ đề được khai thác : những công việc nhỏ xung quanh cuộc sống hàng ngày, lời cầu chúc, bùa phù hộ, việc thực hành tôn giáo, tín ngưỡng, tranh minh họa những tấm gương hiếu thảo, những câu ngạn ngữ, tục ngữ, tranh minh họa lịch sử, văn học, bốn mùa, phong cảnh, hoa trái và muông thú. Cuối cùng, tính độc nhất của công trình còn là ở chỗ Maurice Durand là học giả đầu tiên bàn về về lĩnh vực nghệ thuật dân gian này thông qua việc kết hợp sự miêu tả tỉ mỉ về quá trình làm tranh, các loại hình tranh, phân tích các chủ đề và đặt chúng trong bối cảnh văn hóa và lịch sử, từ thiêng liêng đến phàm tục. Lí do thứ hai, đây là nguyện vọng chung của các chuyên gia Việt Nam học như Gs. Philippe Papin và PGS. Pascal Bourdeaux, giảng viên thuộc Viện Cao Học Khảo Cứu (Pháp) cùng với PGS. Olivier Tessier, phụ trách trung tâm của Viện Viễn Đông Bác Cổ ở TP. Hồ Chí Minh, đó là phát triển một loạt ấn phẩm về tranh ảnh hội họa bản địa như là bằng chứng sống động về cuộc sống thường nhật của người Việt Nam xưa và thế giới quan văn hóa của các tầng lớp trong xã hội, từ thường dân bé nhỏ đến tầng lớp trí thức, đại diện tôn giáo và quan lại. Hiện nay có ba công trình quan trọng đã được xuất bản. Đầu tiên là cuốn Tranh dân gian Việt Nam được tái bản dưới dạng tranh màu (2011) với nhiều thay đổi về kết cấu tác phẩm do Giáo sư Philippe Papin và Marcus Durand (con trai tác giả) biên soạn và tổ chức lại bản thảo. Ấn bản mới này giới thiệu một bản in tranh màu đẹp mắt, đem lại hứng thú cho người đọc và tiện dụng trong việc tra cứu. Công việc tỉ mỉ với nhiều khó khăn vất vả đồng thời cũng đầy cảm hứng này sẽ được Giáo sư Philippe Papin và Marcus Durand trình bày trong lời tựa. Đây cũng là ấn bản mà chúng tôi sử dụng để dịch sang tiếng Việt. Tiếp đến là công trình nghiên cứu của Henri Oger về Kỹ thuật của người An Nam (1909) được in lại bằng ba thứ tiếng Anh, Việt, Pháp. Công trình này được dựng lại từ 4000 bức tranh và ký họa, thể hiện một sự đa dạng tuyệt vời về công nghiệp và thương mại được phát triển bởi người dân Hà Nội đầu thế kỷ XX. Tác phẩm phản ánh toàn diện đời sống xã hội, cả khía cạnh riêng tư lẫn cộng đồng. Cuối cùng là cuốn Lục Vân Tiên kèm tranh minh họa cũng được in bằng ba ngôn ngữ (Việt, Anh, Pháp) và được xuất bản lần đầu tiên kèm theo phân tích, bình chú. Bản tranh màu độc nhất minh họa truyện Lục Vân Tiên được phát hiện năm 2011 ở thư viện của Viện Pháp. Bản thảo bao gồm 139 tờ tranh trong đó lần lượt giới thiệu 663 hình nhỏ nhiều màu. Bộ tranh này được Lê Đức Trạch, một nho sĩ cung đình thực hiện ở Huế trong vòng từ năm 1895 đến 1897 do một sĩ quan thủy quân trẻ của Pháp đặt làm. Đây là tác phẩm cổ điển nổi tiếng duy nhất của Việt Nam được minh họa toàn bộ bằng tranh màu.Cuốn sách các bạn đang cầm trên tay là bản tiếng Việt đầu tiên kể từ ngày ấn bản tiếng Pháp đầu tiên ra mắt độc giả. Ngoài phần dẫn nhập, công trình gồm có 5 phần chính : 1. Cuộc sống thường nhật và nhịp độ thiên nhiên ; 2. Tôn giáo, tín ngưỡng ; 3. Tranh minh họa lịch sử ; 4. Văn học Việt Nam ; 5. Văn học Trung Quốc. Phần dẫn nhập là một nghiên cứu chuyên sâu về quá trình làm tranh dân gian, về ý nghĩa, giá trị của từng loại tranh và về sự kết hợp các biểu tượng hội họa trong tranh dân gian. Chính vì tính uyên bác và đa dạng của văn bản mà chúng tôi gặp không í