Tên Nhà Cung Cấp Phụ Nữ

Tác giả Judith Butler

Người Dịch Nhóm Tiên Phong, Nguyễn Thị Minh, Đỗ Thùy Linh

NXB Phụ Nữ Việt Nam

Năm XB 2022

Ngôn Ngữ Tiếng Việt

Trọng lượng (gr) 1000

Kích Thước Bao Bì 24 x 15 cm

Số trang 384

Hình thức Bìa mềm

“Judith Butler được gọi là vua và nữ hoàng của thuyết lệch ”

Gender Trouble (Rắc rối Giới) là “một trong những công trình nghiên cứu về nữ quyền và lệch pha được trích dẫn nhiều nhất trong lịch sử”.

Với những người “trong ngành”, Judith Butler là cái tên không xa lạ, dù họ thể hiện quan điểm ủng hộ hay phản đối các công trình học thuật của tác giả này. Judith Butler (24/2/1956), hay tên đầy đủ: Judith Pamela Butler, là một nhà triết học và nhà lí thuyết giới người Mỹ có những tác phẩm ảnh hưởng đáng kể đến triết học chính trị, đạo đức cũng như đến các lĩnh vực thuộc làn sóng nữ quyền thứ ba, lí thuyết queer và lí thuyết văn học.

Nói về những bài viết, những công trình nghiên cứu của Butler, người ta thường coi cuốn sách Gender Trouble (Rắc rối Giới) là “nổi” nhất – thách thức các quan niệm quy chuẩn về giới, đồng thời phát triển thuyết biểu hành giới (“gender performativity”, cũng được dịch là lí thuyết trình diễn giới). Mặc dù Gender Trouble (Rắc rối Giới) không hề dễ đọc một chút nào, song sách đã bán hơn 100.000 bản với khoảng 30 ngôn ngữ trên toàn cầu. Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam cũng tin tưởng rằng bản tiếng Việt sẽ tiếp tục góp phần nâng thêm các con số nói trên.

Trước hết, tiêu đề chứa đựng một từ khóa mà bản thân nó toát lên tinh thần của cuốn sách này: “rắc rối”. Tác giả cho rằng không nên nhìn nhận từ “rắc rối” một cách tiêu cực: “Tôi kết luận rằng rắc rối là tất yếu, và nhiệm vụ của chúng ta là gây rắc rối, là gặp rắc rối sao cho hiệu quả nhất”.

ender Trouble (Rắc rối Giới) dường như mở một lối đi nữa cho các nhà nghiên cứu giới khác, thí dụ Sara Ahmed nhận thấy việc “gây rắc rối” chứa đựng khả năng thúc đẩy một công việc mới của nữ quyền, bởi điều đó chất vấn các khái niệm xưa nay hợp thành tính đồng nhất của con người: giới tính/ giới/ ham muốn; chất vấn các phạm trù vốn dĩ hỗ trợ cho quan điểm phân biệt, kì thị phụ nữ và dị tính luyến ái bắt buộc về giới ở phương Tây. Còn Sandra Lipsitz Bem thì diễn giải Gender Trouble (Rắc rối Giới) thành 3 sự đảo lộn căn cốt: a) 2 giới tính nam – nữ không phải là nguyên nhân của dị tính luyến ái bắt buộc và duy nhất, mà chính là kết quả; b) mọi giới đều là diễn giới, do đó không có bản gốc mà chỉ có các bản sao; và c) những cá nhân không có trạng thái hòa hợp, mạch lạc giữa giới tính/ giới/ ham muốn thì không kì dị mà chẳng qua do bị hệ thống dị tính luyến ái bắt buộc định nghĩa như thế. Shildrick nêu ý kiến rằng có thể coi lý thuyết của Butler là “điều kiện không thể thiếu” của nữ quyền luận hậu hiện đại. Thậm chí Sara Salih từng nhận định như sau: “Ngay cả những nhà tư tưởng không đồng tình với Rắc rối Giới cũng phải thừa nhận nó đã và tiếp tục có ảnh hưởng và tầm quan trọng trong rất nhiều lĩnh vực”.

Trở lại với bình luận rằng Gender Trouble (Rắc rối Giới) chẳng hề dễ đọc, chính Judith Butler cũng lên tiếng cho tác phẩm của mình:

“Dù khen hay chê, nhiều độc giả phê bình Rắc rối giới khó đọc. Thậm chí một số người còn cảm thấy kỳ lạ và tức giận khi một cuốn sách khó tiêu thụ như vậy lại trở nên ‘nổi tiếng’ đến thế theo tiêu chuẩn học thuật. Cuốn sách của tôi khiến nhiều người ngạc nhiên có lẽ vì chúng ta đã đánh giá thấp độc giả. Trên thực tế, độc giả có đủ khả năng và ham muốn đọc những văn bản phức tạp và thách thức, khi sự phức tạp có lý do của nó, khi sự thách thức có mục đích chất vấn những sự thật hiển nhiên, khi tính hiển nhiên của những sự thật ấy quả thật đang áp bức người khác”.

Song với tất cả những ai đã đọc công trình này thì có một thực tế rõ rành rành – cuốn sách đòi hỏi độc giả phải đọc nó nhiều hơn một lần, nếu không muốn nói là đọc đi đọc lại, phần vì nhiều quan điểm khác, lạ, thậm chí mang tính “lật đổ”, gây khó chịu, xuất hiện:

► “Nếu chúng ta vẫn phải tranh cãi về sự bất biến của giới tính thì có lẽ ‘giới tính’ cũng được văn hóa kiến tạo như giới. Quả thật, có lẽ giới tính vốn vẫn luôn là giới, và việc phân biệt giới tính/ giới hoá ra hoàn toàn vô nghĩa”.

► “Thật vậy, tôi sẽ chỉ ra rằng giới tính, về bản chất, vốn vẫn luôn là giới”.

► “Chúng ta không nên giả định trước rằng có một phạm trù ‘phụ nữ’ chỉ chực chờ được điền vào những cấu phần khác