Mạnh Tử - Nguyễn Hiến Lê (Tuyển Tập Bách Gia Tranh Minh)

Mạnh Tử từng dùng sở học du thuyết chư hầu, đến đâu ông cũng được kính trọng, có thời gian làm khách của Tề Tuyên Vương . Nhưng cuối cùng, vì thấy không được trọng dụng nên lui về mở trường nhận học trò dạy học; ngồi luận đàm đạo lý với các cao đồ Vạn Chương, Công Tôn Xá … viết sách lập thuyết để truyền cho đời sau, đó chính là sách “Mạnh Tử” gồm có 7 thiên.

Mạnh Tử là triết gia Nho giáo Trung Quốc và là người tiếp nối Khổng Tử. Ông được xem là ông tổ thứ hai của Nho giáo và được hậu thế tôn làm "Á thánh Mạnh Tử". Mạnh Tử, tên là Mạnh Kha, tự là Tử Dư, sinh vào đời vua Liệt Vương, nhà Chu, quê gốc ở đất Trâu, nay là thành phố Trâu Thành, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.

Mạnh Tử cho rằng bản tính của con người lúc ban đầu là Thiện, Đức của một người là quà tặng của thiên thượng (Trời), và được liên thông với thiên thượng. Mọi người đều có bản chất tốt và đạo đức, và nếu một người thủ đức và nỗ lực tu thân, anh ta có thể trở thành người giống như các vị vua Nghiêu, vua Thuấn. Mạnh Tử chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các tư tưởng Khổng giáo.

Mạnh Tử cả đời vững tin vào chân lý, có trí tuệ dồi dào, giỏi trình bày và phân tích lý luận triết học. Ông kiên định khích lệ người ta làm điều thiện, lời nói nào cũng có tinh thần cổ vũ và dẫn dắt người ta.

Về căn bản, trí tuệ mưu lược của Mạnh Tử ẩn trong các lời bàn của ông về sách lược chính trị, mưu lược bảo vệ dân, đạo tu dưỡng, phương pháp giáo dục. Nói chung, phần lớn Mạnh Tử trình bày tư tưởng hàm chứa nhân sinh quan và đạo làm người: vận dụng thế nào cho phù hợp và hiệu quả từ chính trong cuộc sống.