Mô tả
Là cây thân gỗ cao 4–10 m, mọc rất nhanh, vỏ tiết mủ đỏ. Lá kép lông chim chẵn, dài 15–30 cm, lá do 50-60 phụ hợp thành. Lá chét rất nhiều, tới 30 đôi, hình bầu dục, thuôn dài 25mm, rộng 8-10mm thường các lá ở giữa dầy hơn các lá ở ngọn, lá bẹ rụng sớm. Hoa xếp thành chùm ở nách, thõng. Chùm hoa to, dài 7–8 cm, màu trắng đôi khi hồng hay cam tím. Quả dài 30–35 cm, thẳng, thót lại ở gốc và đỉnh, thu hẹp và dẹp ở khoảng cách giữa các hạt, nhưng không chia thành đốt. Hạt rất nhiều hình bầu dục, dẹt màu vàng sậm hoặc nâu. Vỏ có chất màu đỏ và vàng.
Sử dụng
Vỏ được dùng làm th.uốc bổ, khai vị, trị thổ tả. Bóc đi lớp vỏ cứng bên ngoài, phần vỏ xanh trắng bên trong dùng để nhai chầm chậm nuốc nước hơi rít, có vị hơi chát và ngọt, làm hạ đờm suyễn, ho ngứa cổ, làm nhọt lở trong miệng chóng lành. Ngọn non,lá và hoa so đũa cũng được ăn như rau ở Đông Nam Á, đặc biệt ở Lào, Java thuộc Indonesia, Việt Nam và vùng Ilocos của Philippines.
Chuẩn bị đất trồng So Đũa tại nhà
Cây So Đũa thích hợp với nhiều loại đất: đất nhẹ, tơi xốp, phì nhiêu cũng như đất nặng, đất nghèo, ít phèn, đất khô vừa hay ẩm; rễ có rất nhiều nốt sần to thu hút đạm khí trời (ni –tơ) làm màu mỡ cho đất. Bạn có thể trồng So Đũa trong vườn hoặc trong thùng xốp, chậu.
Bạn cần đập vụn đất thịt nhưng không vỡ vụn ra như cát sẽ phản tác dụng. Trộn vôi bột, khoảng 20kg/1ha. Nếu trồng tại nhà thì trộn 1 vốc tay/thùng xốp. Sau đó, bạn phơi ải đất, thời gian ít nhất từ 5 -7 ngày để diệt trùng một số mầm bệnh có trong đất như ấu trùng, kén, nhộng, nấm bệnh.
Bạn trộn hỗn hợp đất thịt đã phơi ải trên với giá thể tơi xốp như mùn dừa, xơ dừa, tro trấu, trấu hun với phân chuồng hoai mục (phân gà, phân chuồng, phân cá,…) hoặc phân trùn quế. Một thùng xốp khoảng 30kg đất trộn với 1-3kg phân chuồng hoai mục. Tỉ lệ tốt nhất khoảng 70% đất + 30 tro trấu, phân hoai mục.
Gieo hạt hoặc trồng cây con
Bạn có thể tự gieo hạt So Đũa để có cây con tại nhà hoặc có thể mua cây con từ các vườn ươm. Nếu gieo hạt, bạn ngâm hạt trong nước tỷ lệ 2 sôi 3 lạnh (khoảng 40 độ C) trong 3 tiếng, vớt ra, rửa sạch, để ráo nước. Lấy miếng vải cotton thấm nước tốt, nhúng nước, vắt kiệt rồi bọc hạt vào. Bạn cho miếng vải đã bọc hạt vào túi nilon bịt kín, đem cất chỗ thoáng mát hoặc tủ lạnh – ngăn mát (khoảng 20 độ C). Sau 2 – 5 ngày hạt sẽ nứt nanh, mọc mầm.
Tạo cây giống: Bạn đào các hố nhỏ khoảng 5 – 20 cm nếu trồng ngoài đất; cách nhau 40 – 50 cm để gieo hạt trực tiếp hoặc tốt nhất là gieo hạt vào bầu, khay ươm tiện chăm sóc.
Độ sâu gieo hạt: 2-3 cm. Khi cây con ra 2 – 5 lá thật, bạn tiến hành đánh cây từ bầu, khay ươm ra đất đã chuẩn bị sẵn nếu ươm từ bầu, khay ươm để mang đi trồng.
Chăm sóc Cây So Đũa ra hoa quanh năm
Sau khi trồng cần thường xuyên tưới nước giữ ẩm cho cây, đồng thời bón phân định kỳ cho cây, cần bón cả phân chuồng hoai mục và phân vô cơ để đạt hiệu quả cao nhất.
