CÂY MÃ ĐỀ

1. Nhận biết

CÂY MÃ ĐỀ, còn gọi là xa tiền thảo, họ Mã đề. Hai chữ mã đề là ám chỉ “móng chân của con ngựa”. Người xưa muốn ghi một dấu ấn đậm nét cho một cây thu ốc thường mọc ngay ven đường đi mà con ngựa đã đạp dưới móng chân của nó. Điều đó cũng rất phù hợp với một cách gọi tên khác của chính cây thu ốc này là xa tiền thảo, là cây được mọc trước bánh xe. Ý nói xa tiền mọc ngay ven đường đi, ngay trước bánh xe có thể qua lại.

CÂY MÃ ĐỀ phổ biến ở hầu hết các vùng miền trong nước ta.

CÂY MÃ ĐỀ cho nhiều vị thu ốc hay: Bông mã đề là cụm hoa, hạt mã đề (xa tiền tử).

Có thể dùng tươi hoặc khô.

2. Các thành phần dư ợc lý và tác dụng

Toàn cây có tác dụng lợi ti ểu, lợi mật, chống viêm loét, trừ đờm, chống ho, chống lỵ… Cả lá và hạt mã đề đều có tác dụng lợi ti ểu, lợi mật…

Theo YHCT , mã đề có tác dụng thanh nhiệt, trừ đờm, chỉ ho, lợi t iểu. Dùng t rị ho, nhiều đờm, viêm phế quản, viêm thận, bàng quang, sỏi đường tiết niệu, bí tiể u, ti ểu vàng, đỏ, ti ểu ra máu, viêm gan, mật, viêm loét dạ dày, tá tràng. Liều lượng, ngày 10-16g, dạng nước sắc.

3. Một số chứng bệ nh thường dùng

– Tr ị sỏi tiết niệu, viêm nhiễm đường tiết niệu: mã đề, tỳ giải, mỗi vị 20g, kim tiền thảo 40g, trạch tả uất kim, ngưu tất, mỗi vị 12g, kê nội kim 8g. Sắc uống ngày một thang trước bữa ăn.

– T rị viêm gan cấp tính: mã đề, hạ khô thảo, mỗi vị 20g, nhân trần 40g, đại phúc bì 16g, đẳng sâm 12g, sắc uống ngày một thang.– Tr ị viêm gan mạn tính: mã đề, phục linh, trạch tả, bạch truật, mỗi vị 12g, nhân trần 20g, đẳng sâm, ý dĩ, mỗi vị 16g, trư linh 8g. Sắc uống, ngày một thang.

– Tr ị viêm cầu thận cấp tính, mã đề 16g, thạch cao 20g, ma hoàng, bạch truật, đại táo, mỗi vị 12g, mộc thông 8g, gừng, cam thảo, quế chi, mỗi vị 6g. Sắc uống ngày một thang.